Μικρό Νεοελληνικό Λεξικό 9x12cm/Τσέπης (Πατάκη)

ΠΡΟΛΟΓΟΣ:

Στο μικρό αυτό λεξικό (εκδόση “τσέπης”) καταγράφονται οι βασικές λέξεις (περίπου 25.000) που απαρτίζουν το σύγχρονο νεοελληνικό λεξιλόγιο, και παρουσιάζονται με συνοπτικό τρόπο τα κυριότερα χαρακτηριστικά της μορφής τους και οι σημασίες τους. Επίσης δίνεται η ετυμολογία ορισμένων λέξεων, όπου κρίθηκς χρήσιμη για να κατανοηθεί η γραφή και η σημασία τους. Δεν περιλαμβάνονται ειδικοί όροι και σπάνιες λόγιες ή ιδιωματικές λέξεις, ενώ έγινε προσπάθεια να καταχωριστούν οι σύγχρονες έννοιες των λέξεων, οι σημαντικότεροι όροι των επιστημών και της τεχνολογίας και οι ξένες λέξεις συχνής χρήσεως που έχουν επικρατήσεις στη γλώσσα μας τα τελευταία χρόνια.

Η αρθρογραφία των λέξεων είναι σύμφωνξ με τους κανόνες της επίσημης σχολικής Γραμματικής (αναπροσαρμογή της Γραμματικής του Μ. Τριανταφυλλίδη). Όσον αφορά ιδιαίτερα ζητήματα μορφής (τρόπο κλίσης, σχηματισμό ρηματικών χρόνων κτλ), ακολουθείται γενικά η σχολική Γραμματική, με κάποιες επιμέρους διαφοροποιήσεις, όπου φαίνεται να αγνοείται η σύγχρονη γλωσσική πραγματικότητα.

Έτσι, για παράδειγμα, θεωρήθηκε απαραίτητο να αναφερθεί η κλίση σε -άω πολλών ρημάτων σε -ώ (π.χ. αγαπώ / -άω) εφόσον είναι ιδιαίτερα ζωντανή στο νεοελληνικό λόγο. Επίσης αναφέρονται μια σειρά λόγιοι τύπου, όπως επίθετα σε -ων (π.χ. ευγνώμων), σύνθετα ρήματα (π.χ. καταδίδω, υποδεικνύω, ανατίθεμαι), μετοχές με αναδιπλασιασμό (π.χ. διαδεδομένος, παρατεταμένος) κ.α.

Σχετικά με την ερμηνεία των λέξεων, το βάρος δίνεται στον πρωταρχικό όρο (συνήθως ρήμα) σε μια οικογένεια λέξεων και η ερμηνεία των παράγωγων ουσιαστικών και επιθέτων παραπέμπει σ’αυτήν. Η μικρή έκταση του λεξικού δεν επιτέπει πααρά περιορισμένη χρήση παραδειγμάτων, όπου είναι απαραίτητο. Για τον ίδιο λόγο δεν ερμηνεύονται και ορισμένα (ελάχιστα) ρήματα, όπως τα έχω, είμαι, κάνω, των οποίων η ανάπτυξη θα απαιτούσε αναφορά σε πολλές εκφράσεις και παραδείγματα, καθώς και τα πιο συνηθισμένα στο λόγο γραμματικά στοιχεία (προθέσεις, μόρια κτλ).

Το λεξικό αυτό είναι το δέκατο στη σειρά “Λεξικά” των εκδόσεων Πατάκη, καρπός εργασίας ειδικευμένης λεξικογραφικής ομάδας, που προετοιμάζει για το μέλλον την έκδοση και άλλων γενικών και ειδικών λεξικών. Όπως και το Σύγχρονο Λεξικό της Νεοελληνικής Γλώσσας, η ύπαρξη μόνιμης λεξικογραφικής ομάδας εγγυάται τη συνεχή βελτίωση, σε κάθε επανέκδοση, με αλλαγές, διορθώσεις και προσθήκες, με σκοπό να ανταποκρίνεται όσο το δυνατόν καλύτερα στο στόχο της καταγραφής του σύγχρονου νεολληνικού λόγου.

Άννα Ιορδανίδου (διδάκτορας γλωσσολογίας)

Εταιρία

Εκδόσεις Πατάκη